چگونه حقیقت را از شایعه تشخیص بدهیم؟

چگونه حقیقت را از شایعه تشخیص بدهیم؟

بررسی منبع خبر برای همین وقت هاست.

ساده ترین و مهم ترین کاری که اول از همه باید انجام بدهید، بررسی منبع پیام یا خبر است. چه خبری را کسی برایتان نقل می کند و چه خبری را که در فضای مجازی می خوانید. از آنجا که بخش زیادی از مطالب در فضای مجازی و شبکه های پیام رسان موبایل به صورت متن منتشر می شود داشتن یک لینک اینترنتی به عنوان منبع ساده ترین کاری است که انتشار دهنده خبر می تواند برای اعتباربخشی به خبرش در متن بگذارد تا خواننده روی آن کلیک کند و ببیند مربوط به چه وبسایتی است یا خود آن وبسایت از کجا آن را نقل قول کرده است.

باید به این نکته مهم هم توجه کنید که گاهی اوقات به جای ارائه لینک منبع فقط اعلام می شود که فلان سایت این خبر را اعلام کرده است مثلاً در خبرهای علمی می گویند ناسا منبع خبر است یا در خبرهای سیاسی نام خبرگزاری های معتبر را می آورند. در این گونه موارد باز هم باید شکاک بود و حتماً منبع ذکر شده را بررسی کرد. تقریباً در بسیاری از موارد اصلا چنین چیزی در سایت ذکر شده وجود ندارد. به یاد داشته باشید اینترنت، گوگل و حتی ویکی پدیا منبع نیستند! این ها ابزارهای ارتباطی و جست وجو هستند. هرچیزی در آن پیدا شود درست نیست حتی اگر در چندین جای آن تکرار شده باشد. انگلیسی بودن متن یک مطلب نیز به معنای معتبر بودن آن نیست!

 

 تصاویر و کلیپ هایی که گمراه کننده است.

خیلی از شایعات به استناد یک فیلم کوتاه یا عکس ساخته می شود. به لطف فتوشاپ انجام هر کاری با فیلم ها و عکس ها ممکن است. بنابراین وقتی خبری به یک عکس یا کلیپ استناد می کند در مرحله اول حتماً در حقیقتش تردید کنید و سعی کنید شما در انتشار چندین باره آن سهمی نداشته باشید. گاهی حتی غیر از فتوشاپ، زاویه خاص فیلمبرداری یا برشی از صحبت های یک فرد در حالی که قبل و بعد آن حذف شده است، می تواند بسیار گمراه کننده باشد پس حسابی مراقب باشید.

 

شایعات، حساسیت ها و اعتقادات ما را نشانه می گیرد.

گاهی متن هایی که مثلا حاوی خبر مهمی است و مدام دست به دست می شود یک آیتم خیلی روشن برای تشخیص شایعه دارد؛ آن هم تحریک احساسات افراد مختلف است. تحریک حس ملی یا اعتقادات مذهبی؛ خیلی از شایعه سازان از بی اطلاعی مردم استفاده و شایعاتی را منتشر می کنند که شما را در مضیقه انتشار آن قرار می دهند و مدام احساس می کنید حالا که از چنین خبری مطلع شده اید باید هرچه زودتر برای دیگران هم بازگویش کنید. این می شود که خودتان هم به شایعه پراکن ها می پیوندید.

 

زمان همیشه مهم است.

همیشه در زمان انتشار خبرها دقت کنید. از بین خبرهایی که خیلی ناگهانی دست به دست می شود اغلب لینک هایی که برای اثبات ادعا در کنار آن خبر قرار داده می شود کاملا تاریخ گذشته است. مثلا یک خبری شایعه شده است و وقتی دنبال لینک منبعش هم می روید می بینید که بله واقعا چنین اتفاقی افتاده است اما در گوشه سایت، تاریخ انتشار آن را ببینید مطمئنا دیگر درگیر این شایعه نمی شوید. نکته دیگر این که خیلی از این پیام ها به زمان درستی اشاره نمی کند بلکه کلی و مبهم است. برای مثال بیش از سه سال است که با این شایعه مواجهیم: «به تازگی گوگل برای تغییر نام خلیج فارس رای گیری اینترنتی گذاشته است». این ها نشانه هایی برای این است که بدانید با شایعه رو به رو شده اید.

 

اگر باورنکردنی است جای تردید دارد.

باورنکردنی بودن یک موضوع، خود می تواند تلنگری باشد برای این که حواسمان را جمع کنیم و دقتمان را بالا ببریم. خبرهای عجیب و غریب و یا چیزهایی که غیر قابل باور است یا اتفاقاتی که جزو پدیده های عجیب آفرینش است، از جمله این موارد است. این امر به ویژه در موضوعات علمی رایج است چون مردم درباره جزئیات یک ماجرای علمی اطلاعات کافی ندارند و از طرفی هم ماجراهای پر هیجان یا خارق العاده را دوست دارند و به کسب اطلاعات درباره چیزهای عجیب و خاص علاقه دارند.

 

درست و نادرست را ترکیب می کنند.

بسیار پیش آمده است که خبری را شنیده اید یا خوانده اید که فقط درباره یک بخش آن اطلاعات داشته اید و آن بخش را درست دیده اید و به واسطه همین اعتماد فرض کرده اید که ادامه متن هم حتما درست است. این ترفندی است برای این که شما با خودتان بگویید خب تا اینجایش را که می دانم درست است پس حتما بقیه اش هم حقیقت دارد. مراقب بخشی از محتوای مطالبی که درباره آن اطلاعاتی ندارید، باشید.

 

تکلیفتان را با خودتان روشن کنید.

سعی کنید خودتان در گروه شایعه پراکن ها نباشید. وقتی خودتان هم به این پیام ها و محتواهایی که چیزی جز شایعه نیست اهمیت بدهید بیشتر علاقه مند می شوید تا این پیام ها را برای دیگران هم ارسال کنید. بهتر است در این موارد شکاک باشید تا این که هرچیزی را راحت و زود باور کنید. صبر، جست و جو و پرسیدن از کسانی که در آن موضوع خاص اطلاعاتشان از شما بیشتر است، می تواند راه های خوبی برای سنجش پیام ها و مطالب باشد. پس شک کنید و اگر هم شک کردید در دست به دست کردن شایعات همراهی نکنید.

 

شایعات مشابه هم هستند.

شایعات فرمول مشابهی دارند، یعنی وقتی یک شایعه درباره یک موضوع پخش می شود و شایعه بودنش هم مسجل می شود، بعد از گذشت چند وقت شایعه مشابهی مطرح می شود. اگر یکی از شایعه ها را بشناسید می توانید بقیه را هم تشخیص دهید. به طور مثال شایعه های زیادی درباره ویروس های خطرناک شنیده اید که فرمول همه ثابت بود؛ بدون آن که منابع خبری معتبر آن مطلب را منتشر کنند، صرفا از قول رئیس ناشناس یک بیمارستان از مردم خواسته می شود تا اطلاع ثانوی فلان مواد غذایی را نخورند، بعد مشابه همین شایعه را از با اسم فرد جدید و خوراکی های جدید می شنوید، آن وقت است که دیگر اعتماد کردن به خبر و باز نشر آن اشتباه بزرگی است.



/ 0 نظر / 52 بازدید